01. De woning moet een menselijke schaal hebben: het moet je als een jas passen! Dus zijn mensvriendelijke afmetingen gebruikt. 4 m is een "lekkere" maat als breedte voor een ruimte, dus zijn alle ruimtes ongeveer 4 m breed. Sommige details zijn oversized (plinten, neuten) waardoor ook “een goed gevoel” ontstaat. De bouwers van Disneyland zijn in deze vorm van oversizen erg goed! En als je je goed voelt in je huis, dan ga je minder uit en bespaar je zo geld en energie.

02. Levensloopbestendig huis. Door alles gelijkvloers te ontwerpen, kun je hier je leven lang blijven wonen: je hoeft nooit meer te verhuizen. Verhuizen kost immers bedstro! Wij gaan de laatste keer het huis alleen nog maar “met de tenen omhoog” uit. Mijn Moeder van 87 kan hier nog prima met haar rollator rondlopen, dus dat kunnen wij later ook als wij zo oud zijn. Zo bespaar je naast verhuiskosten ook kosten van een verzorgingshuis etc.

03. Gooi pas iets weg als het echt helemaal stuk is. Dus we gebruiken nog steeds onze 26 jaar oude tv en onze 17 jaar oude Mercedes. Op deze manier verbruik je ook minder energie en materialen.

04. Duurzaam materiaal gebruiken! Nergens vloerbedekking, overal graniet op de vloer. Behalve natuurlijk de schoonloop zones. Dat is over 100 jaar is de huidige vloer nog goed, maar vloerbedekking zou al minstens 10x zijn vervangen. Als je in oude borgen kijkt, dan zie je dat het marmer (of de tegels) op de vloer nog steeds te gebruiken zijn. Graniet is vele keren duurzamer dan marmer en blijft dus nog langer geschikt als vloerbedekking. Vooral impala veroudert niet en neemt geen vlekken op. Onze (zes) impala tafels zijn nu 20 jaar oud en zien er uit alsof ze gisteren nieuw werden afgeleverd.

05. Hoe minder buitenkant er van een woning is in verhouding tot het volume, hoe minder warmteverlies. Een appartement midden in een gebouw heeft minder energie nodig dan een vrijstaande woning. Een iglo heeft minder energie nodig dan een woning met 4 torentjes! Dus een slakkenhuis benadert de vorm van een iglo en is dus energiezuinig alleen al vanwege de vorm!

06. Burberry-formule. Bouw functioneel, niet volgens de laatst mode. Zo is deze woning nooit modern geweest, maar zal ook niet snel ouderwets zijn. Tijdloos bouwen dus!

07. Wat er niet is, kan ook niet stuk gaan. Dus de keukenkastjes hebben geen handgrepen die onderhoud vragen of stuk kunnen gaan. Dus een hangende tafel in de bijkeuken, dan kunnen de poten niet aangetast worden bij overstroming van de wasmachine.

Opmerking: Bij het uitwerken van deze uitgangspunten blijkt dat je soms 2 vliegen in 1 klap slaat. Een cadeautje!

Voorbeelden
-    Door geen door elektraleidingen veroorzaakte koudebruggen in de isolatie boven het plafond te hebben, kunnen er geen lampen aan het plafond worden gehangen. Dat is een voordeel, want het elektra aansluitpunt aan het plafond zit meestal helemaal verkeerd.
-    Doordat het binnenspouwblad (helaas nog maar op 1 plaats toegepast, dat weer wel) uit een 1 steens wand bestaat (dus niet een halfsteenswand) ontstaat vanzelf warmteaccumulatie.
-    Fietsbeugels van rvs en redundant gedimensioneerd. Hierdoor zijn ze ook extreem duurzaam, geen butsen, geen scheefstand, geen  onderhoud!

Uitwerking

08. Isoleren zonder koudebruggen: dat kun je wel beter doen dan thans gebruikelijk. Zo zijn er in het slakkenhuis geen elektraleidingen of ventilatie-afvoerbuizen boven het plafond, dus ook minder koudebruggen. Bovendien hangt op deze manier een lamp nooit op de verkeerde plaats aan het plafond: geen snoeren! Veel esthetischer.

09. Verhoog de Rc, dus gebruik meer isolatiemateriaal dan nodig. Het plafond heeft 26 cm isolatiemateriaal: denk wel goed om dauwpuntsberekening!

10. Niet alleen warmte-isolatie, maar ook zo mogelijk warmteaccumulatie. Dus binnenmuren 1 steens en niet halfsteens, dan houden deze de warmte langer vast. Dit is echt on-Nederlands denken, want je betaalt meer aan bouwkosten voor de muren en krijgt er per saldo minder ruimte voor terug. Maar wel een lagere energierekening zolang de woning bestaat!

11. Gebruik zoveel mogelijk rvs in plaats van gewoon staal, (ook voor schroeven) dat roest niet - dus heel duurzaam

12. Oversized: bouw redundant! Dan krijg je heel veel minder scheuren in de constructie. Het materiaal heeft dan een heleboel “reserve”. Denk aan een auto die 200 km/uur kan rijden en eentje die 120 km/ uur kan. Als je met een auto die 200 km/ uur kan 120 km rijdt, dan merk je het eigenlijk niet eens, maar als je 120 km rijdt met een auto die niet harder kan, dan trilt alles! Bovendien valt dit soms samen met warmteaccumulatie, dus je wint 2x!

- De boekenplanken en de planken in de bijkeuken zijn extra dik, dus die buigen ook niet door ondanks de grote belasting en blijven gewoon strak.
- Het aanrechtblad bestaat uit 40 mm dik graniet, dus niet 2 op elkaar geplakte platen die los kunnen laten. Of kunnen scheuren.

13. Doe de loopproef, dan zie je precies waar de knelpunten in de woning zitten en waar de stropcontacten moeten komen. Dan hoef je niet te werken met verlengsnoeren. Makkelijk is het ook om op sommige plaatsen een lichtknopje te hebben waarmee het hele huis in 1x verlicht wordt, behalve de ruimte waar je zelf in bent. Handig als je onraad vermoedt!

14. Kies voor zo weinig mogelijk schilderwerk. Gebruik stelkozijnen van naturel aluminium of vergrijzend hout. Schilderwerk is milieuonvriendelijk en kost relatief veel geld. Nauwelijks nog schilderwerk!

15. Het hele buitenmetselwerk uitzetten op koppen- en lagenmaat: heel weinig zaagwerk, dus weinig verspilling.

16. Gebruik verblendsteen, nauwelijks of geen schoonmaakkosten van het metselwerk. Wel speciale aandacht nodig bij het metselen (stukvriezen)

17. Gebruik duurzaam dakbedekkingmateriaal. Koper kost aangebracht ongeveer 2x zoveel als bitumen, maar gaat circa 10x zo lang mee. Dus dat is heel voordelig!

18. Kies materiaal wat mooi veroudert. Gebruik materiaal wat mooi veroudert. Kunststoffen verouderen niet fraai, dus liever niet gebruiken. Dus liever rvs hemelwatervoeren in plaats van kunststofregenpijpen gebruiken. En ook liever kleiklinkers dan betonstraatklinkers.

19. Verklikkers (voorbeelden):
- Een ingemetselde steen met “drainage” er op inmetselen, dan weet je later precies waar de drainage zit en hoef je niet de halve tuin open te graven om je drainage te vinden
- overloopputjes (natuurlijk rvs) naast de hemelwaterafvoeren, dan kun je snel lokaliseren waar een verstopping zit!

20. Raamdorpelstenen met zijafvoer ribbels, dat voorkomt “snorren”. En wat niet vies wordt., hoef je niet schoon te maken!

21. Maak een onderhoudsarme tuin in overleg met je tuinontwerper. Dus geen gras! Alleen wat snoeiwerk: het kan echt! Bloemen koop je heel goedkoop op de markt. Als je toch echt bloemen in je tuin wilt hebben, maak dan bloemenbakken (zodat je niet ver hoeft te bukken) en doe daar planten in die meerdere keren per jaar bloeien – en verder, behalve wat mest, helemaal geen onderhoud vragen.

22. Voeten vegen! Naar verluidt gaat ongeveer 85% van het vuil door de voordeur naar binnen. Dus zorg dat er minder vuil binnenkomt want voeten veren gebeurt in de praktijk toch nauwelijks.

Dit principe heb ik eerder toegepast op een school (Veldlaanschool in Emmen) waarvan ik de bouwpastoor was. De architect vond dit in het begin wat overdreven, maar het ging mij om het realiseren van een besparing op schoonmaakkosten. Uiteindelijk werden het 3 schoonloopzones, 1x grof: gegalvaniseerde roosters, 1x medium:  rubberen noppenmatten en 1x fijn: gewone vloermat. En vooral heel lang, totaal 18 m. Als de leerlingen er overheen gesloft waren, dan waren de schoenen aan de onderkant helemaal droog en schoon! Zelf heb ik het hier in het slakkenhuis ook:  2 schoonloopzones. Zone 2, in de hal bestaat uit 1 grote vloermat die verreweg het meeste vuil verzamelt - en hij wordt dan ook zo elke 4 jaar vervangen. Maar het huis wordt zo minder snel vuil!

23. Geen dakdoorvoeren van afvoeren! Dat kan alleen maar tot lekkages leiden. Dus alle afvoeren van de woning via de overstekken naar buiten, afsluiten met rvs ventielen. De overstekken uiteraard afwerken met onderhoudsvrij materiaal, zoals Rockpanel natural (dus zonder afwerklaag) of Trespa natural (komt waarschijnlijk binnenkort op de markt).  Momenteel ben ik bezig met het afwerken van de onderkant van de overstekken.

24. De garagevloer ligt 30 cm lager, waardoor de kwalijke (giftige) dampen van de auto niet in de woning komen maar, omdat ze zwaarder zijn dan lucht) gewoon door de kieren onderin de garagemuren naar buiten gaan. Deze oplossing heb ik ooit in de VS gezien, het werkt prima, het is nl. gewoon toegepaste natuurkunde. De afvoer van uitlaatgassen verbruikt zo geen energie!

25. Nergens drempels in huis en een stroeve vloer in de douche tegen het uitglijden. Dus geen douchebak. Geen glas rond de douche, maar  betegelde muren, want dan is in de douche veel makkelijker schoon te houden, zeker bij het harde Groningse water.

26. In de bijkeuken hangt de werktafel aan het plafond, dus als er onverhoopt een (wasmachine)overstroming is dan worden houtentafelpoten niet aangetast

27. Gebruik constructies die makkelijk zijn schoon te houden. Dus een ronde kapstok, daar blijft nauwelijks stof opliggen!

28. Bij een toilet dat door mannen gebruikt wordt: geen radiator naast de pot, want mannen spetteren soms bij het plassen en dat gaat ruiken!

29. De rvs wandlampen zijn zo ontwikkeld, dat er energiezuinige lampen in passen.

30. Het glas in de ramen van de badkamer en in de bibliotheek is van gefigureerd matglas. In de badkamer voor privacy en in de bibliotheek omdat het zo hoog is dat het niet makkelijk is schoon te maken!

31. Fundeer tuinmuren, ingangsmarkeringen e.d. volgens de duikboten zweefmethode. Duurder, dat wel, maar ze blijven wel heel!

32. Meneer Tuschinksky bestelde bij de bouw van het Tuschinksky theater in Amsterdam van alle bijzondere materialen 2x zo veel als nodig. Bij de kortgeleden uitgevoerde restauratie van dit theater was er dus geen tekort aan identiek materiaal! Ik heb ook van de granietvloertegels en -plinten, plafondplaten voor reserve een aantal in de kruipruimte en op zolder liggen. Een ongeluk zit in een klein hoekje!

33. Een zonnewijzer is energiezuinig! Maar dan wel een duurzaam, eenvoudig af te lezen exemplaar in de tuin.

34. Planken, kapstok e.d. onzichtbaar ophangen, dat geeft optisch rust.

35. Brandveiligheid. Alle 7 buitendeuren zijn aan de binnenkant afgesloten d.m.v. een draaiknop, dus hij kan altijd snel van binnen open. Je hoeft je dus nooit af te vragen waar de sleutel ook alweer was, handig bij brand! Dat slaapt extra veilig, ook voor gasten.

De financiële paragraaf
Hogere kosten tijdens de bouw. Als vuistregel kun je in de bouw stellen dat, gebruik makend van de huidige bouwmethodes, de materiaalkosten circa 1/3 van de totale bouwkosten zijn. Dus als je duurder materiaal gebruikt dan thans gebruikelijk, dan valt het erg mee. Stel je gebruikt verblendsteen i.p.v. gewone metselsteen en deze is 50% duurder. Dan is de prijs van de muur niet 50% meer, maar ongeveer 25% meer. Eigenlijk zou het 16% moeten zijn, maar verblendsteen vraagt iets meer tijd om te metselen dan gewone steen.
Belangrijk lagere kosten na de oplevering. Lagere energiekosten (terugverdientijd) en minder onderhoudskosten. En niet alleen minder bouwkundig onderhoud, maar ook minder schoonmaakkosten!
Financieel gezien is het dus verstandiger om niet op de gebruikelijke methode te bouwen, want dat is korte termijn voordeel en lange termijn nadeel.


Groningen, 06.04.10
Feike van der Boom
Saaksumborg 27
9722 WN Groningen